Hialuronidaza to jeden z podstawowych „enzymów ratunkowych" w gabinecie medycyny estetycznej – pozwala szybko i bezpiecznie skorygować efekty zabiegów z użyciem kwasu hialuronowego. Wyjaśniamy hialuronidaza co to właściwie jest, jak działa, kiedy się ją stosuje oraz jakie są przeciwwskazania i zalecenia po zabiegu.

Hialuronidaza – co to jest?

Hialuronidaza to enzym, którego pochodzenie sięga natury – naturalnie występuje jako jad owadów błonkoskrzydłych (pszczół i os) oraz w jadzie niektórych zwierząt, a w organizmie człowieka bierze udział w metabolizmie tkanki łącznej. W medycynie stosowana jest od 1949 roku, a we współczesnej medycynie estetycznej znajduje szerokie zastosowanie jako preparat do rozpuszczania kwasu hialuronowego – usuwanie kwasu hialuronowego dotyczy zarówno korekt po zabiegach wypełniania zmarszczek, jak i po zabiegach powiększania ust.

Preparaty stosowane w gabinetach mają pochodzenie enzymu zwierzęcego (najczęściej bydlęcego lub owczego) lub są produkowane metodą rekombinacji. Mechanizm działania hialuronidazy polega na tym samym niezależnie od źródła – enzym hialuronidazy rozkłada kwas hialuronowy, czyli tę samą substancję, z której zbudowane są wypełniacze na bazie usieciowanego kwasu hialuronowego.

Jak działa hialuronidaza?

Hialuronidaza to enzym hydrolityczny – rozkłada wiązania między cząsteczkami cukrów budującymi łańcuch kwasu hialuronowego, przez co usieciowany kwas hialuronowy traci strukturę żelową i rozkłada się na mniejsze fragmenty, łatwiejsze do wchłonięcia przez organizm. Dodatkowym efektem jest zwiększona przepuszczalność tkankowa – hialuronidaza ułatwia przenikanie płynów i substancji przez tkanki, dlatego bywa też wykorzystywana do lepszego rozprowadzenia innych leków podawanych iniekcyjnie.

W miejscu iniekcji hialuronidazy widoczne jest zwykle szybkie, częściowe zmiękczenie i spłaszczenie wypełnionego wcześniej obszaru. Ten sam mechanizm wykorzystuje się np. przy korekcie efektu Tyndalla, czyli niebieskawego przebarwienia po niewłaściwym podaniu kwasu hialuronowego – hialuronidaza pod oczy bywa wtedy stosowana punktowo, w bardzo małej dawce.

Kiedy stosuje się hialuronidazę w medycynie estetycznej?

Zastosowaniu hialuronidazy w gabinecie towarzyszy zwykle jedna z kilku sytuacji klinicznych:

Wskazanie Opis
Hiperkorekcja zbyt duża ilość podanego wypełniacza, efekt nienaturalnego wyglądu
Migracja wypełniacza przemieszczenie się kwasu hialuronowego poza obszar docelowy
Asymetria po zabiegu konieczność skorygowania nierównomiernego rozłożenia preparatu
Powstawanie grudek guzki i nierówności powstałe po wcześniejszej aplikacji kwasu hialuronowego
Okluzja naczyniowa najpoważniejsze, nagłe powikłanie – zamknięcie naczynia krwionośnego przez wypełniacz, wymagające natychmiastowej interwencji
Reakcja alergiczna lub zapalna opóźniona reakcja organizmu na wcześniej podany kwas hialuronowy

Szczególnym przypadkiem jest okluzja naczyniowa – to sytuacja, w której nieprawidłowo podany kwas hialuronowy blokuje przepływ krwi w naczyniu, co grozi martwicą skóry, a w rzadkich przypadkach nawet utratą wzroku (tzw. ślepota pozabiegowa, gdy wypełniacz dostanie się do krążenia gałki ocznej). W takich sytuacjach lekarz wdraża protokół ratunkowy oparty na wielokrotnym podaniu wysokich dawek hialuronidazy w krótkich odstępach czasu, aż do przywrócenia prawidłowego przepływu krwi – dawkowanie ustala indywidualnie doświadczony lekarz, w zależności od nasilenia objawów.

Jak przebiega zabieg hialuronidazy?

Zabieg rozpuszczania kwasu hialuronowego jest stosunkowo prosty i krótki – podanie enzymu odbywa się ambulatoryjnie. Standardowo przebiega on następująco:

  1. Konsultacja i ocena obszaru wymagającego korekty, wykluczenie przeciwwskazań.
  2. W razie potrzeby zastosowanie znieczulenia miejscowego (przy większych obszarach lub wrażliwych okolicach, np. wargach).
  3. Podanie enzymu za pomocą cienkiej igły, bezpośrednio w miejsce, gdzie znajduje się nadmiar kwasu hialuronowego – samo podanie hialuronidazy trwa zwykle tylko chwilę.
  4. Obserwacja efektu po aplikacji enzymu – w wielu przypadkach widoczna redukcja objętości pojawia się już w ciągu kilkunastu minut od iniekcji.

Cały zabieg trwa zwykle od kilku do kilkunastu minut, w zależności od wielkości korygowanego obszaru i liczby miejsc wymagających iniekcji hialuronidazy.

Jak długo hialuronidaza utrzymuje się w organizmie i kiedy widać efekty?

Sam enzym jest metabolizowany przez organizm stosunkowo szybko – zwykle w ciągu 24–48 godzin od podania traci swoją aktywność. Nie oznacza to jednak, że efekty zabiegu znikają w tym czasie – to właśnie w tym krótkim oknie czasowym hialuronidaza zdąża rozłożyć znaczną część kwasu hialuronowego obecnego w tkance, a efekt redukcji objętości jest zwykle trwały.

Pierwsze efekty widać zwykle w ciągu kilkunastu minut do kilku godzin po zabiegu, a pełny efekt oceniany jest po około 24–48 godzinach, gdy ustąpi ewentualny obrzęk pozabiegowy.

Przeciwwskazania i ryzyko reakcji alergicznej

Przed wykonaniem zabiegu z użyciem hialuronidazy konieczne jest wykluczenie przeciwwskazań, a u pacjentów z grupy podwyższonego ryzyka – wykonanie próby uczuleniowej. Do przeciwwskazań należą m.in.:

  • aktywne infekcje w miejscu planowanej iniekcji,
  • choroby autoimmunologiczne,
  • zaburzenia krzepnięcia krwi,
  • ciąża i okres karmienia piersią,
  • potwierdzona lub podejrzewana reakcja alergiczna na hialuronidazę.

Szczególną uwagę należy zwrócić na alergię na jad pszczół i os – hialuronidaza jest jednym z głównych alergenów w jadzie owadów błonkoskrzydłych, więc u osób z historią silnej reakcji alergicznej na użądlenie ryzyko reakcji na hialuronidazę jest znacząco podwyższone. Dane z literatury wskazują, że u pacjentów po dużej miejscowej reakcji na użądlenie ryzyko wstrząsu anafilaktycznego po hialuronidazie sięga kilku procent, a u osób z przebytą anafilaksją po użądleniu pszczoły lub osy – nawet do 60%. Dlatego przed zabiegiem lekarz powinien dokładnie zebrać wywiad dotyczący alergii, a w wątpliwych przypadkach rozważyć próbę uczuleniową lub skierowanie pacjenta do alergologa – rzetelny wywiad jest ważniejszy niż sama próba skórna.

Zalecenia po zabiegu

Po zastosowaniu hialuronidazy warto zastosować się do kilku prostych zaleceń, które wspierają proces gojenia i ograniczają ryzyko niepożądanych efektów:

  • unikanie intensywnego wysiłku fizycznego przez 24–48 godzin po zabiegu,
  • unikanie spożywania alkoholu w dniu zabiegu i dzień po nim,
  • unikanie opalania oraz ekspozycji skóry na wysokie temperatury (solarium, sauna),
  • unikanie gorących kąpieli i intensywnego ucisku w miejscu aplikacji,
  • ostrożne stosowanie kremów pielęgnacyjnych – najlepiej dopiero po ustąpieniu zaczerwienienia,
  • obserwacja miejsca iniekcji pod kątem nasilającego się obrzęku, bólu lub zmiany zabarwienia skóry i pilny kontakt z lekarzem w razie niepokojących objawów.

Stosowanie się do tych zaleceń pozwala zminimalizować dyskomfort pacjenta i wspiera naturalny wygląd skóry po zabiegu.

Skutki uboczne i możliwe powikłania

Zabieg z wykorzystaniem hialuronidazy jest uznawany za bezpieczny, gdy wykonuje go doświadczony lekarz z zachowaniem zasad aseptyki. Możliwe działania niepożądane – zwykle przemijające – obejmują:

  • zaczerwienienie i obrzęk w miejscu podania,
  • niewielki dyskomfort lub tkliwość,
  • rzadko – przejściowy obrzęk obejmujący czerwień wargową przy zabiegach w tej okolicy.

Do rzadkich, ale poważnych powikłań należą reakcje alergiczne (aż po wstrząs anafilaktyczny) oraz, przy bardzo dużych dawkach lub nieprawidłowej technice, martwica skóry. Ostateczny przebieg zależy w dużej mierze od indywidualnej reakcji organizmu, dlatego kluczowe znaczenie ma wykonanie zabiegu przez osobę mającą odpowiednie doświadczenie i wiedzę o dawkowaniu (tzw. jednostki aktywności enzymu) dostosowanym do sytuacji klinicznej.

FAQ – najczęstsze pytania

Na czym polega zabieg hialuronidazy?

Zabieg polega na podaniu enzymu hialuronidazy za pomocą cienkiej igły bezpośrednio w miejsce, gdzie znajduje się nadmiar lub źle rozłożony kwas hialuronowy. Enzym rozkłada cząsteczki kwasu hialuronowego, dzięki czemu objętość w danym miejscu się zmniejsza.

Czego nie wolno po hialuronidazie?

Po zabiegu należy unikać intensywnego wysiłku fizycznego, spożywania alkoholu, opalania się, gorących kąpieli oraz sauny przez co najmniej 24–48 godzin – wszystkie te czynniki mogą nasilać obrzęk i wydłużać proces gojenia.

Czy hialuronidaza jest niebezpieczna?

Przy prawidłowym wykonaniu przez doświadczonego lekarza i po wykluczeniu przeciwwskazań zabieg jest uznawany za bezpieczny. Największym ryzykiem jest reakcja alergiczna, szczególnie u osób uczulonych na jad pszczół lub os – w takich przypadkach konieczna jest wcześniejsza konsultacja alergologiczna.

Jak długo utrzymuje się hialuronidaza?

Sam enzym jest aktywny w organizmie zwykle przez 24–48 godzin, ale w tym czasie zdąża rozłożyć kwas hialuronowy znajdujący się w tkance – efekt redukcji objętości jest więc trwały, a nie tymczasowy.

Informacja dla czytelników

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady medycznej. Kwalifikacja do zabiegu, dawkowanie oraz ocena ewentualnych przeciwwskazań powinny być każdorazowo przeprowadzone przez lekarza. Preparaty z hialuronidazą do zastosowania profesjonalnego znajdziesz w naszej kategorii: Hialuronidaza – PureMED.

Bibliografia i źródła